HTMLContent: Op donderdag 7 oktober vond de eerste workshop “Doelmatig beheer en onderhoud riolering” in Nijmegen plaats. Hieraan namen de gemeenten Apeldoorn, Nijmegen, Veldhoven en West Maas en Waal deel. Naast een tweetal inleidende presentaties van onder meer de gemeente Nijmegen was er veel tijd voor discussie over hoe te komen tot doelmatigheid in de gemeentelijke rioleringszorg. De middag werd afgesloten met een quick scan waarin de doelmatigheid binnen de specifieke gemeenten werd besproken en getoetst.
Door de kleinschalige opzet kwamen alle deelnemers goed tot hun recht en was de discussie levendig. De middag werd door allen dan ook als zeer nuttig ervaren. Het komende half jaar staan er soortgelijke bijeenkomsten gepland voor onze kantoren in Den Bosch, Steenwijk, Enschede en Maastricht.
Doelmatig beheer en onderhoud riolering
Doelmatigheid is een veel voorkomende term in de Waterwet. Het staat centraal bij het invullen van de zorgplichten voor afvalwater, hemelwater en grondwater. Doelmatig betekent letterlijk: zó dat het de minste middelen en inspanning kost. Doelmatig rioolbeheer is volgens Royal Haskoning: “Zodanig beheren dat het gewenste ambitieniveau wordt bereikt tegen de laagste maatschappelijke kosten”.
Hier vind je de brochure doelmatig beheer en onderhoud riolering.
De gemeente staat voor de taak de zorgplichten doelmatig te vertalen naar concrete beheeractiviteiten. Hierbij moet u antwoord geven op vragen als; hoe vaak moeten de riolen gereinigd en geïnspecteerd worden, wanneer moet worden gekozen voor rioolrenovatie of -vervanging en hoe moet het gemalenbeheer worden ingestoken?
Bij de invulling van de zorgplichten dienen twee ‘driehoeken’ voldoende aandacht te krijgen. De relaties tussen:
object – systeem – omgeving,
en die tussen doelen – risico’s – maatregelen
vormen de belangrijkste pijlers bij het doelmatig invullen van de zorgplichten.
Als vanuit een waarneming wordt geconstateerd dat het object vraagt om een beheermaatregel moet bij het bepalen van deze beheermaatregel zowel het systeem als de omgeving in de beschouwing worden meegenomen. Anders is de kans op het treffen van een niet-doelmatige maatregel groot.
Tevens is het verstandig om bij het bepalen van het type maatregel oog te hebben voor een stuk risico-analyse. En dat kan alleen als doelstelling voor objecten, systemen en omgeving duidelijk zijn verwoord.
Doelmatigheid in Nijmegen
Frank Wattenberg, kwaliteitsbeheerder riolering van de gemeente Nijmegen, hield zich zelf en de gemeente een spiegel voor. Na een korte beschrijving van de gang van zaken binnen de gemeente gaf hij op verschillende thema’s aan wat volgens hem wel en wat er niet (minder) doelmatig was in de rioleringszorg van Nijmegen.
Enkele voorbeelden van zaken die wel doelmatig zijn:
- Plaatsen van een zandfilter bij de zuivering goedkoper en eenvoudiger dan grootschalig afkoppelen
- Restlevensduur is leidend bij rioolvervangingen in plaats van leeftijd riool
- Risico gestuurd inspectieplan in plaat van wijkgericht
- Objectief en eenduidig beoordelen maatregelenadvisering van schades aan riolen
- Intergraal uitvoeringsprogramma met andere beleidsvelden
Enkele voorbeelden van zaken die doelmatiger kunnen:
- Verschil in belangen bij interne opdrachtgevers (inhoud versus financiën)
- In het verleden zijn lastige maar belangrijke riolen niet geïnspecteerd vanwege de te verwachten overlast voor bijvoorbeeld het verkeer.
- Omschakeling naar integraal denken kost veel tijd binnen de organisatie
Doelmatig herstel van vrijveralriolering in Westland
De gemeente Westland is in 2004 ontstaan uit 7 afzonderlijke gemeenten. Na de samenvoeging zijn alle riolen geïnspecteerd om een goed beeld te krijgen van de staat van het rioolstelsel. De inspectie leverde circa 250.000 waarnemingen op die op een doelmatige manier moeten worden vertaald naar beheermaatregelen. Het beperkt beschikbare budget vraagt daarnaast om een aanpak waarin risico’s een belangrijke plaats innemen.
In het proces is binnen de gemeente een gemêleerd projectteam samengesteld met vertegenwoordigers uit verschillende beleidsvelden. Deze interactie is achteraf één van de belangrijkste succesfactoren gebleken. Daarnaast hebben GIS kaarten van systeem- en omgevingsfactoren geholpen om snel een overall beeld te creëren van de invloeden op de keuzes. De glastuinbouw en bijbehorende veiling zijn de economische motor van de gemeente. Hieraan gerelateerde risico’s zijn zoveel mogelijk voorkomen in de gemaakte keuzes.
De brochure doelmatig herstel van vrijvervalriolering vind je hier!
Doelmatig opsporen van foutaansluitingen
Slechts enkele foutaansluitingen van afvalwater op hemelwaterriolen zorgen al voor een aanzienlijke belasting op oppervlaktewater. Het opsporen en verwijderen hiervan zorgt voor een reductie in emissie die groter kan zijn dan de reductie die is bereikt met de uitvoering van de basisinspanning in gemengde stelsels. Het opsporen en verwijderen daarnaast is in veel gevallen echter veel efficiënter. Kortom een zeer doelmatige maatregel.
De brochure doelmatig opsporen van foutaansluitingen vind je hier.
Met DTS (artikel Distributed Temperature Sensing; "Ede spoort foutaansluitingen op door middel van DTS") is het mogelijk foutaansluitingen op te sporen. DTS maakt gebruik van een glasvezelkabel in het riool die de temperatuur op elke 2 meter van de kabel zeer nauwkeurig (0,1?C) en hoogfrequent (elke minuut) meet. Door lokaal afwijkende temperatuurspatronen kunnen foutaansluitingen worden vastgesteld.
DTS is vooral efficiënt bij grotere onderzoeksgebieden door reductie van advies- en uitvoeringskosten (per strekkende meter). Mogelijk dat samenwerking tussen gemeenten tot grotere projecten kan leiden. Ook hierdoor kan invulling gegeven worden aan doelmatiger rioleringsbeheer.
Hier kunt u meer lezen over wat wij voor u kunnen betekenen om foutaansluitingen op te sporen.
Quick scan doelmatig rioleringsbeheer
Als afsluiting van het inhoudelijke programma hebben de gemeenten samen met één van de adviseurs een deel van de quick scan “doelmatig rioleringsbeheer” uitgevoerd. De quick scan behandelt 7 thema’s van de gemeentelijke rioleringszorg. Aan de hand van gerichte vragen en beschrijvingen van het niveau van ambitie en activiteiten is het mogelijk om inzicht te krijgen in kansen voor doelmatiger rioleringsbeheer. De invulling en uitwerking van dit instrument vraagt nog de nodige aandacht. Op basis van de uitgevoerde quick scan heeft iedere gemeente echter één of meerdere kansen kunnen benoemen in de eigen rioleringszorg.
Een heel beknopt overzicht van de belangrijkste discussiepunten met de deelnemers:
- Het kwantificeren van risico’s in de rioleringszorg wordt als lastig ervaren. Mogelijk dat je kan starten met het benoemen van 3 niveaus van risico’s; bijvoorbeeld hoog- middel – laag. Dit om niet meteen al te verzanden in uitgebreide risicoberekeningen en discussies die daarmee samenhangen. Als dit systeem werkt kan op termijn een vervolg stap worden gezet in de uitwerking hiervan.
- De beperking van personeel/capaciteit is vaak maatgevend voor de invulling van de zorgplichten (bepalend voor de kwaliteit van de rioleringszorg) en dat is wellicht ook te beschouwen als doelmatig. Als de gemeente (gefundeerd) kan stellen dat de kwaliteit van de rioleringszorg niet structureel terug loopt is deze benadering een acceptabele werkwijze.
